'ฟัง' ให้มากขึ้น
โดย: นพ.วิธาน ฐานะวุฑฒ์

มาฝึกฟังให้เป็น ทักษะง่ายๆ ช่วยให้ชีวิตดีขึ้น

อย่างที่เราเห็นๆ กันอยู่นะครับว่าในปัจจุบันโลกเจริญก้าวหน้าไปมาก โดยเฉพาะในเรื่องเทคโนโลยีด้านการสื่อสาร

สมัยนี้เราสามารถติดต่อพูดคุยกับคนที่อยู่อีกซีกโลกหนึ่งได้อย่างรวดเร็วและสะดวกสบายมา� ��ๆ สามารถมองเห็นหน้าไปพร้อมๆ กันด้วยก็ยังทำได้ ประชุมร่วมกันแบบทางไกลเป็นกลุ่มใหญ่ก็ทำได้ไม่ยาก เรามีอินเตอร์เน็ต เรามีเครื่องมือไฮเทคอุปกรณ์ทันสมัยต่างๆ มากมายและตอนนี้ไปไกลถึงขั้นสามารถสื่อสารกันนอกโลกได้แล้ว ต่อไปเราอาจจะสามารถคุยกับมนุษย์ต่างดาวได้ด้วย

แต่ขอโทษนะครับ แล้วทำไมเราพูดคุยกับ 'คนใกล้ตัว' ไม่รู้เรื่อง ทำไมเรายังต้องทะเลาะกับลูก ทะเลาะกับสามีหรือภรรยา ทะเลาะกับเพื่อนร่วมงานของเราไม่ว่าจะเป็นเจ้านายหรือลูกน้องผู้ใต้บังคับบัญชา ซึ่งโดยส่วนใหญ่แล้ว ?ไม่ควรจะเป็นเรื่องเลย? หรือบางทีก็มาพบภายหลังว่าไม่จำเป็นจะต้องทะเลาะกันด้วยเรื่องเล็กน้อยเหล่านั้นเลย

ในความเห็นของผม เทคโนโลยีเพื่อการสื่อสารที่กล่าวมาข้างต้นนี้ ?ไร้ค่า? ไปโดยสิ้นเชิงหากว่าเรา ?ไม่สามารถสื่อสาร? กับ ?คนใกล้ชิด? ของเรารู้เรื่อง ผมถือว่าเป็น 'ความล้มเหลวทางการสื่อสาร' ที่รุนแรงมากและเป็นเรื่องสำคัญมากที่พวกเราจะต้องกลับมาให้ความสำคัญกับ 'การสื่อสาร' พื้นฐานเหล่านี้โดยเร็วที่สุดก่อนที่จะสายเกินไป ก่อนที่ทุกคนในครอบครัวก่อนที่ทุกคนในที่ทำงานจะเป็น 'คอนเวิร์ส' คือทางใครทางมัน

ผมไม่ได้ปฏิเสธเทคโนโลยีใดๆ นะครับ อินเตอร์เน็ตละเทคโนโลยีต่างๆ เหล่านั้นมีประโยชน์มากมายแต่ประเด็นไม่ได้อยู่ตรงนั้น ประเด็นอยู่ตรงที่ 'ตัวเราสื่อสารได้ดีแค่ไหน' ต่างหาก

และประเด็นก็ยังอยู่ที่ถ้าหากว่าเรายังสื่อสารได้ไม่ดีพอ 'แล้วเราจะสามารสื่อสารให้ดีขึ้นได้อย่างไร?' อีกต่างหาก
จากประสบการณ์ที่ผมได้มีโอกาสศึกษาในเรื่องนี้จากตำราและทฤษฎีต่างๆมากมาย จากประสบการณ์ที่ผมได้ทำเวิร์คช็อพจำนวนนับครั้งไม่ถ้วนเกี่ยวกับการเรียนรู้และเรื่องส� ��ขภาพในช่วงหลายปีมานี้ ผมพบว่า 'บางทีนะ' การแก้ปัญหาเรื่องการสื่อสารล้มเหลวในคนสมัยใหม่นั้น 'อาจจะหมายถึง' เรื่องง่ายๆ เรื่องธรรมดาๆ เพียงแค่ทำให้เขาเหล่านั้นมองเห็น 'ทักษะดั้งเดิม' ที่มนุษย์ทุกคนมีอยู่แล้ว แต่เขาเหล่านั้นมักจะไม่ได้ใช้มัน ที่ว่าไม่ได้ใช้มันก็อาจจะเป็นไปได้ด้วยหลายสาเหตุ

แต่โดยรวมๆ แล้วสังคมสมัยใหม่แบบบริโภคนิยมนั้นมักจะทำให้มนุษย์ลืมเลือน 'ทักษะดั้งเดิม' ของตัวเอง หันไปให้ความสนใจกับสิ่งที่อยู่ไกลตัวเสมอ โทรศัพท์มือถือรุ่นล่าสุด คอมพิวเตอร์โน้ตบุครุ่นล่าสุดหรืออื่นๆ

โลกสมัยใหม่มีแนวโน้มที่จะทำให้มนุษย์ขาดความมั่นใจในตัวเอง ไม่เชื่อในศักยภาพของตัวเอง ไม่เชื่อในทักษะหลายๆ อย่างของตัวเองและโลกสมัยใหม่ในที่สุดได้ทำให้มนุษย์เกิด 'สภาวะขาดแรงบันดาลใจเรื้อรัง'


'ทักษะดั้งเดิม' ที่ว่านี้ก็คือ 'ทักษะการฟังธรรมดาๆ' เท่านั้นเอง

เป็น 'ทักษะธรรมดาๆ' ที่ไม่มีอะไรซับซ้อนมากไปกว่าการฝึกฟังแบบ 'ไม่แทรกแซง' เวลาคนอื่นพูดและทดลอง 'แขวนการตัดสิน' ไว้คือไม่คิดว่าสิ่งที่เราได้ยินมานั้นถูกหรือผิดและถ้าจะให้ลึกซึ้งมากขึ้นไปอีกนิดนึง� ��็อาจจะทดลอง 'พูดทวนสิ่งที่เราได้ยิน' แล้วสะท้อนกลับให้ผู้พูดได้ยินเหมือนกับตอนที่บริกรของร้านอาหารหรือโรงแรมเข้ามา ?พูดทวน? รายการอาหารที่เราสั่งไป

?แบบฝึกหัดการฝึกการฟัง? นี้จะเป็นแบบฝึกหัดแรกๆ ที่เราใช้ในงานเวิร์คช็อพของพวกเราเลย เพราะการฟังเป็นพิ้นฐานที่สำคัญมากๆ ต่อกระบวนการเรียนรู้และการสื่อสารทำความเข้าใจระหว่างกัน

ในเวิร์คช็อพเราจะสอดแทรกแบบฝึกหัดนี้เข้าไปร่วมกับการเล่าเรื่องที่ผู้เข้าร่วมรู้สึกส� ��ายใจและเป็นสุข โดยเฉพาะอย่างยิ่งการจับคู่กันเล่าเรื่องความประทับใจในชีวิตวัยเด็ก

ผมจะไม่ลงไปในรายละเอียดของเวิร์คช็อพมากนักนะครับ แต่ผมจะบอกว่าเมื่อผู้คนบอกเล่าชีวิตวัยเด็กของตัวเองโดยที่มีกติกาว่า ?ผู้ฟังจะต้องฟังโดยไม่แทรก? ไม่ถามเพียงพยักหน้ารับรู้เรื่องราวที่ได้ยิน เป็นการฟังด้วยหัวใจเต็มเปี่ยมตื่นรู้และให้เกียรติผู้พูด เวลาที่เราฟังเรื่องชีวิตวัยเด็กของใครเราก็มักจะไม่ได้ตัดสินว่าถูกหรือผิดอยู่แล้ว เพราะเราไม่รู้ว่าถูกหรือผิด นี่จึงเป็นแบบฝึกหัดที่ทำให้เราได้ฝึก ?การไม่ตัดสิน? อย่างแยบยลมาก

จากนั้นเราจะให้ผู้ที่ฟังเป็นคนแรกลอง ?สะท้อน? สิ่งที่ตัวเองได้ยิน ผู้เล่าคนแรกก็จะได้ฝึกการเป็นผู้ฟังที่ไม่แทรกแซงว่าผู้เล่าเล่าเรื่องผิดหรือถูก ให้ ?แค่ฟัง? จากนั้นก็สลับหน้าที่กันอีกครั้งให้ผู้ที่ฟังในครั้งแรกลองเล่าเรื่องชีวิตในวัยเด็กของ� ��ัวเองบ้าง

ด้วยกิจกรรมง่ายๆ เพียงเท่านี้ ผมพบว่าเกิดความมหัศจรรย์ขึ้นมากมาย หลายคนบอกว่าไม่เคยนึกเลยว่าตัวเองซึ่งเป็นคนพูดมาก ฟังใครไม่เป็น เป็นหัวหน้าคนมาตลอดชีวิต จะสามารถทนนั่งฟังคนที่ตัวเองไม่รู้จักมาก่อนแถมยังอาวุโสน้อยกว่าเล่าเรื่องวัยเด็กของ� ��ขาให้ฟังได้โดยไม่สอดแทรก

หลายคนสะท้อนว่า รู้สึกดีมากที่มีคนฟัง ไม่น่าเชื่อว่าจะมีคนมาฟังเรื่องที่เราเองไม่เคยคิดว่าจะเป็นเรื่องที่คนอื่นจะต้องมาฟั� ��

ความจริงในช่วงเวลาหลายปีมานี้ผมได้เขียนบทความเกี่ยวกับเรื่องของ ?การฟัง? ไว้เยอะมากแล้วในคอลัมน์จับจิตด้วยใจ หนังสือพิมพ์มติชนฉบับวันอาทิตย์

แต่เมื่อทาง She's Smart บอกว่าเรื่องราวในฉบับนี้จะเป็นเรื่องของ ?การฟัง? ก็ยังคงทำให้ผมรู้สึกว่าตัวเองยังอยากจะเขียนถึงเรื่องนี้อยู่ เพราะบริบทของหนังสือพิมพ์กับนิตยสารก็คงจะไม่เหมือนกันและที่สำคัญตัวผมก็ไม่เหมือนเดิ� ��กับตัวผมคนที่เขียนเรื่องการฟังไว้เมื่อหลายปีก่อน ผมเชื่อเรื่อง ?การดำรงตน? ให้ ?สดใหม่? อยู่เสมอ ผมพบว่าถ้ามนุษย์เราสามารถดำรงตนให้ ?สดใหม่เสมอ? ได้เราจะเป็นมนุษย์ที่มีความสุขมาก

?การฟัง? เป็นวิธีการหนึ่งในการ ?ฝึกหัดความสด? เพราะถ้าเรา ?ไม่สด? เราจะ ?ไม่ฟัง? และในทำนองเดียวกันครับถ้าเรา ?ไม่ฟัง? หรือ ?ฟังแต่ไม่ได้ยิน? เราก็จะ ?ไม่สด? ด้วยเช่นกัน ทั้งสองเรื่องราวนั้นเอื้อเฟื้อซึ่งกันและกันเสมอ และแหะๆ ?ความสด? ที่ว่านี้ยังเกี่ยวข้องเกี่ยวโยงกับ ?ความสาวความสวย? ด้วยนะครับ (ถ้ามีโอกาสจะเล่าให้ฟัง)

คือถึงตรงนี้อยากจะบอกว่าถ้าเรา ?ไม่ฟังกัน? เราก็จะ ?ไม่มีทางเข้าใจกัน? ได้หรอกครับ ผมคิดว่าในที่สุดแล้ว ไม่ว่าเทคโนโลยีของมนุษย์จะล้ำเลิศประเสริฐศรีสักเพียงใด เราอาจจะต้องหันกลับมาใช้ ?ทักษะง่ายๆ? ที่เป็นเทคโนโลยีของธรรมชาติที่สร้างไว้ให้กับเรากันเสียแล้ว

ถ้าเราต้องการที่จะให้เกิด ?always understanding? เราไม่มีทางเลือกอะไรอีกแล้วครับนอกจากจะฝึกฝนเรื่อง ?always listening?

มนุษย์จะต้องหันกลับมาเรียนเรื่อง ?ทักษะเรื่องการฟัง? ครับ

จาก: She?s

ขอบคุณคุณมี่มากค่ะ มีบทความดีดี มาให้อ่านเรื่อยเลย...

มีบาทความดีๆ มาฝากเสมอนะคะ

เดี๋ยวนี้คนเรามักจะเลือกฟังเฉพาะสิ่งที่ตัวเองอยากฟัง
และบางครั้งถ้าฟัง ก็ฟังยังไม่ทันจบ แต่คาดเดาว่าคนอื่นจะพูดอะไรต่อไป (คิดเอาเอง)
ทักษะ"การฟัง" ดูเหมือนจะง่าย แต่ไม่ง่ายเลยนะคะ

ในทางพุทธศาสนา...พระพุทธเจ้าสอนเรื่อง "หัวใจนักปราชญ์" ไว้
คือ สุ จิ ปุ ลิ...
สุ = สุตะ การฟัง
จิ = จิตตะ การคิด
ปุ = ปุจฉา การถาม
ลิ = ลิิขิต การเขียน...
จะเห็นกว่า พระพุทธเจ้าให้ความสำคัญกับ "การฟัง" เป็นอันดับแรก
ฟังให้เข้าใจ แล้วก็คิดวิเคราะห์ หากสงสัยก็ถาม เมื่อถามแล้วก็จดบันทึก หรือจำไว้...
ที่โลกมันวุ่นวายนี้ เพราะขาดเรื่องการเป็นผู้ฟังที่ดีนี่ล่ะครับ ทุกคนเป็น "ผู้พูด" หมด.
....ธรรมะสวัสดี อิ อิ...

สาธุค่ะ
และธรรมะสวัสดีเช่นกันค่ะ

modxmod wrote:

QUOTE:
ในทางพุทธศาสนา...พระพุทธเจ้าสอนเรื่อง "หัวใจนักปราชญ์" ไว้
คือ สุ จิ ปุ ลิ...
สุ = สุตะ การฟัง
จิ = จิตตะ การคิด
ปุ = ปุจฉา การถาม
ลิ = ลิิขิต การเขียน...
จะเห็นกว่า พระพุทธเจ้าให้ความสำคัญกับ "การฟัง" เป็นอันดับแรก
ฟังให้เข้าใจ แล้วก็คิดวิเคราะห์ หากสงสัยก็ถาม เมื่อถามแล้วก็จดบันทึก หรือจำไว้...
ที่โลกมันวุ่นวายนี้ เพราะขาดเรื่องการเป็นผู้ฟังที่ดีนี่ล่ะครับ ทุกคนเป็น "ผู้พูด" หมด.
....ธรรมะสวัสดี อิ อิ...B) :evil: ;)

ใช่ค่ะ ผู้ใหญ่เค้าก็ชอบให้เราฟังมากกว่าพูดนะค่ะ พอเราพูดทีไรบอกว่าเถียงทุกที 555..

ทุกวันนี้คนเราฟังกันน้อยลงนะคะ ดีที่มีบทความดีๆแบบนี้มาให้อ่านกระตุ้นกันอีกค่ะ
ขอบคุณสิ่งดีๆค่ะ