หน้าหลัก / ความรู้เรื่องวัคซีน



ความรู้เรื่องวัคซีน

พฤ, 04/10/2008 - 13:17 MOMpunnpunn

BCG
เป็นวัคซีนที่ให้ในทารกแรกเกิดทุกคน โดยฉีดเข้าในชั้นใต้ผิวหนังครั้งเดียว
หลังฉีด 2-3สัปดาห์จะเกิดเป็นตุ่มแดง ต่อมากลายเป็นหนอง ซึ่งมักแตกออกและแห้งได้เอง
ประสิทธิภาพของวัคซีนในการป้องกันวัณโรคปอดในเด็กอยู่ระหว่างร้อยละ0-80 แต่วัคซีนมีระสทธิภาพสูงในการป้องกันวัณโรคชนิดแพร่กระจายและวัณโรคเยื่อหุ้มสมอง แต่ไม่ช่วยป้องกันวัณโรคในผู้ใหญ่
เด็กที่มีหลักฐานว่าเคยได้รับบีซีจีแล้วตั้งแต่แรกเกิดแม้ตรวจไม่พบรอยแผลเป็น ก็ไม่จำเป็นต้องให้ซำ้

 

วัคซีนตับอักเสบบี
เป็นวัคซีนพื้นฐาน ฉีดเข้ากล้ามเนื้อตอนแรกเกิด อายุ1-2 เดือน และอายุ6เดือน รวมทั้งหมด 3เข็ม (ในเด็กแรกเกิดที่เกิดก่อนกำหนดและนำ้หนักแรกเกิดน้อยกว่า2000กรัมได้ วัคซีน 4 ครั้ง)
อาการข้างเคียงหลังฉีดพบได้น้อย เช่น มีไข้ตำ่ๆ ปวดบวมบริเวณที่ฉีด ซึ่งส่วนใหญ่เป็นอยู่ไม่นานเกิน 24 ชม.

 

วัคซีนคอตีบ บาดทะยัก ไอกรน
วัคซีนมีหลายรูปแบบ ได้แก่ วัคซีนบาดทะยัก วัคซีนรวมคอตีบ-บาดทะยัก และรวมคอตีบ-ไอกรน-บาดทะยัก และยังจำแนกจากไอกรนเป็น2ชนิดคือ เต็มเซลล์ และไม่มีเซลล์ นอกจากนั้นวัคซีนคอตีบ-บาดทะยัก-ไอกรนยังนำไปรวมกับวัคซีนตับอักเสบบี วัคซีนโปลิโอชนิดฉีด และวัคซีนฮิบเป็นแบบวัคซีนรวม5และ6ชนิดในเข็มเดียว

วัคซีนคอตีบ บาดทะยักไอกรนชนิดเต็มเซลล์จัดเป็นวัคซีนพื้นฐาน
(ลืมอธิบายค่ะว่าวัคซีนพื้นฐานหมายถึงเป็นวัคซีนที่รัฐบังคับว่าต้องฉีด และหากฉีดตามรพ.รัฐ อนามัย ฉีดฟรีค่ะ)
ฉีดเข้ากล้ามเนื้อตอนอายุ2,4,6,18 เดือนและเข็มที่5ตอนอายุ4-6 ปี
อาการข้างเคียงหลังฉีด ปวด บวม แดงในตำแหน่งที่ฉีด บางรายมีไข้ ร้องกวน ซึม เบื่ออาหาร อาเจียน อาการไข้มักเกิดจากวัคซีนไอกรน มักมีไข้หลังฉีดประมาณ2 ชม.และเป็นอยู่นานไม่เกิน 2 วัน 
เนื่องจากวัควีนไอกรนชนิดเต็มเลล์ทำให้เกิดอาการข้างเคียงได้บ่อยเลยมีการพัฒนาเป็นชนิด���ม่มีเซลล์ โดยอาการข้างเคียงน้อยกว่า แต่ประสิทธิภาพป้องกันโรคเท่ากัน(เลยทำให้ราคาจะแพงกว่าและตัวนี้ต้องจ่ายเงินเองถ้าเราเ ลือกชนิดไม่มีเซลล์เพื่อลดอาการข้างเคียง) เด็กที่กำลัง่วยเป็นไข้ควรเลื่อนการฉีดวัคซีนออกไป

 

 วัคซีนโปลิโอ
วัคซีนโปลิโอชนิดหยอดเป็นวัคซีนพื้นฐาน ข้อดีของชนิดหยอด ใช้สะดวก ราคาถูก ออกฤทธิ์เฉพาะที่ในลำไส้ด้วย จึงมีประโยชน์สำหรับระงับการระบาดของโรคและกวาดล้างโปลิโอ แต่มีข้อด้อยคือ ทำให้เกิดอาการอัมพาตได้ แต่มีโอกาสเสี่ยงน้อยมาก และมักเป็นเพียงชั่วคราวเท่านั้น
ชนิดฉีด ข้อดี ไม่ทำให้เกิดอาการอัมพาตและปลอดภัยสำหรับเด็กที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง ข้อด้อย ไม่สร้างภูมิคุ้มกันเฉพาะที่ (แปลว่าป้องกันโรคไม่ให้เกิดกับเด็กที่ได้รับวัคซีนได้ แต่เวลาเด็กที่ได้รับวัคซีนแบบฉีดได้รับเชื้อโปลิโอทางธรรมชาติเข้าไปเชื้อจะออกมาปนกับ���ุจจาระป้องกันการแพร่เชื้อไปสู่คนอื่นไม่ได้ )และมีราคาแพง คาดว่าในอนาคตเมื่อโปลิโอถูกกวาดล้างไปจากประเทศไทย วัคซีนชนิดฉีดจะเข้ามามีบทบาทสำคัญแทนชนิดหยอด แบบฉีดจะมีแบบรูปเดี่ยว แลรวมกับวัคซีนคอตีบ ไอกรน บาดทะยัก ฮิบ ตับอักเสบบีรวมอยู่เป็นเข็มเดียว
ให้ตอนอายุ2,4,6,18 เดือน และ4-6 ปี

 

วัคซีนฮิบ 

    โรคนี้เกิดจากการติดเชื้อฮีโมฟิลุสอินฟลูเอนเซชนิดบี  พบได้บ่อยในเด็กอายุ2เดือน-5ปีทำให้เกิดโรคหลายอย่าง  ที่สำคัญคือ  โรคเยื่หุ้มสมองอักเสบ  ปอดอักเสบ  ติดเชื้อในกระแสเลือด  ไซนัส  หูชั้นกลางอักเสบ

      ในไทยเชื่อว่าพบโรคฮิบได้ไม่บ่อยเท่ากับในประเทศที่พัฒนาแล้ว  ติดต่อโดยไอจามรดกัน

       วัคซีนฉีดเข้ากล้ามเนื้อ จำนวนครั้ที่ฉีดขึ้นอยู่กับอายุที่เริ่มฉีด  โดยทั่วไปแนะนำ 3ครั้งตอนอายุ 2,4,6เดือน  มีแบบชนิดที่รวมกับคอตีบ ไอกรน บาดทะยัก ตับบี โปลิโอ

       กรณีเริ่มฉีดครั้งแรกระหว่างอายุ6-12เดือน ให้ฉีด 2ครั้งห่างกัน 2 เดือน  และกรณีเริ่มฉีดอายุ 1ปีขึ้นไปฉีดครั้งเดียว  แต่ไม่แนะนำให้รอจนอายุ1 ปีค่อยฉีดเพื่อประหยัดเงิน  เพราะการติดชื้อพบบ่อยในเด็กเล็ก

อาการข้างเคียงหลังฉีด ปวด บวม แดงในตำแหน่งที่ฉีด บางรายมีไข้สูง  ผื่น  อาารกระสับกระส่ายได้บ้าง  ตัวนี้เป็นวัคซีนเผื่อเลือก(หมายความว่าไม่ได้บังคับให้ฉีด  ผู้ปกครองต้องแจ้งแพทย์ว่าจะฉีดเพิ่มจากวัคซีนพื้นฐาน)

 

วัคซีนไอพีดี  

     โรคไอพีดี  คือโรคที่เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรง  ได้แก่  ติดเชื้อในกระแสเลือด  เยื่อหุ้มสมองอักเสบ  พบได้บ่อยในเด็กเล็ก  ผู้ที่มีโรคประจำตัว  ผู้สูงอายุ  ความรุนแรงอาจเสียชีวิตหรือพิการได้

     วัคซีนมี 2ชนิด คือ

     วัคซีนไอพีดีชนิดโพลีแซคคาไรด์  ใช้ในเด็กที่อายุตั้งแต่ 2ปีขึ้นไปและผู้ใหญ่  โดยฉีดเข้ากล้ามครั้งเดียว  แต่อาจฉีดซำ้ได้อีกครั้งหลังจากเข็มแรก 3-5 ปี  แนะนำให้ใช้สำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อนิวโมคอคคัสชนิดรุนแรง   ได้แก่  ผู้สูงอายุ (มากกว่า 65 ปี)  ผู้ป่วยที่ไม่มีม้าม  ผู้ที่มีโรคประจำตัว  เช่น โรคปอดเรื้อรัง  โรคหัวใจ  เบาหวาน  ไต  ตบแข็ง  HIV 

       วัคซีนชนิดคอนจูเกต  แบบนี้ใช้ในเด็กเล็กที่แข็งแรงดีได้  ฉีดเข้ากล้ามอายุ2,4,6 เดือน กระตุ้นซำ้ 12-15 เดือน  หากเริ่มฉีดอายุ7-11เดือน ฉีด 2ครั้งห่างกันสองเดือน  กระตุ้นซำ้อายุ12-15 เดือน  หากเริ่มอายุ1-5ปี ให้ฉีดครั้งเดียว

       เป็นวัคซีนเผื่อเลือก

       อาการข้างเคียง  ปวดบวมแดงร้อนบริเวณที่ฉีด  มีไข้
 

 

วัคซีนโรต้า

        โรต้าทำให้เกิดโรคท้องเสียในเด็กอายุน้อยกว่า 5 ปี พบได้ทั้งในประเทศที่พัฒนาแล้วและที่กำลังพัฒนา  อาการไข้สูง  อาเจียน  ถ่ายเป็นนำ้  การรักษารักษาตามอาการ  แต่มีวัคซีนป้องกัน

          วัคซีนใช้หยอดทางปาก2-3ครั้งขึ้นอยู่กับบริษัทผู้ผลิตจะระบุไว้ ให้เมื่ออายุ 2,4,6เดือน(ของน้องปัณณ์ตอนนั้นใช้แบบหยอด 2ครั้งคือ อายุ2และ4เดือน) ตัวนี้เป็นวัคซีนเผื่อเลือก

          อาการข้างเคียงที่พบได้บ้าง  ไข้  ถ่ายเหลว  อาเจียน

วัคซีนไข้หวัดใหญ่ 

        วัคซีนไข้วัดใหญ่จะผลิตขึ้นใหม่ในแต่ละปี  โดยองค์การอนามัยโลกจเป็นผู้พิจารณาและคาดคะเนว่าสายพันธ์ใดจะมีการระบาดในปีนั้นๆ

        วัคซีนนี้สามารถฉีดได้ตั้งแต่อายุ 6เดือนขึ้นไป  สำหรับเด็กที่อายุน้อยกว่า9 ปีถ้าไม่เคยฉีดมาก่อนในปีแรกให้ฉีด 2เข็มห่างกัน 1เดือน หลังจากนั้นฉีดปีละ 1เข็ม  สำหรับเด็กโตและผู้ใหญ่ฉีดปีละครั้ง  โดยทั่วไปวัคซีนมีประสิทธิภาพในการป้องกันโรคได้ ร้อยละ60-90  หากเป็นโรค  อาการของโรคมักไม่รุนแรง

          แนะนำให้ฉีดสำหรับผู้ที่มีโอกาสเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนของโรคไข้หวัดใหญ่  ได้แก่  ผู้สูงอายุ(65ปีขึ้นไป) เด็กที่ต้องกินยาแอสไพรินเป็นเวลานาน  ผู้ที่มีโรคประจำตัว  เช่นโรคปอด หัวใจ  เบาหวาน  ภูมิคุ้มกันบกพร่อง  หญิงตั้งครรภ์ในช่วงที่มีการระบาดของไข้หวัดใหญ่  บุคลากรทางการแพทย์  ผู้ที่อาศัยในศูนย์เลี้ยงดูคนชรา  ผู้ที่ทำงานเลี้ยงดูเด็กเล็กในสถานรับเลี้ยงเด็ก

            อาการข้างเคียงปวดบวมแดงร้อนเฉพาะที่  อาจมีไข้  ปวดเมื่อยตามตัวเป็นนาน1-2 วัน